به گزارش روابط‌عمومی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران، سمینار تخصصی گروه داروسازی هسته‌ای روز ۱۲ مردادماه ۱۴۰۵ با ارائه دکتر سارا طلوعی، دستیار تخصصی این گروه، با عنوان «فناوری نانودندریمر در تصویربرداری مولکولی: پروب‌های چندمنظوره پیشرفته برای PET و SPECT» برگزار شد. 

دکتر میترا کلوندی با اشاره به محورهای این نشست اظهار کرد: دندریمرهای چندمنظوره با فراهم کردن امکان حمل هم‌زمان رادیونوکلئیدها و لیگاندهای هدفمند، چشم‌انداز تازه‌ای برای تصویربرداری دقیق در سطح مولکولی ایجاد کرده‌اند و زمینه را برای توسعه روش‌های نوین تشخیص و درمان در پزشکی هسته‌ای فراهم می‌کنند.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های دندریمرها، رفع محدودیت‌های رادیوداروهای کوچک و تک‌ظرفیتی است. این نانوپلتفرم‌ها با افزایش زمان ماندگاری در گردش خون، تقویت تمایل اتصالی (Avidity) و فراهم کردن امکان تلفیق هم‌زمان تصویربرداری و درمان (Theranostics)، کارایی رادیوداروها را به شکل قابل توجهی ارتقا می‌دهند.
به گفته وی، دندریمرها نانوپلیمرهای سه‌بعدی، شاخه‌دار و یکنواختی هستند که از یک هسته مرکزی، شاخه‌های کنترل‌شده و گروه‌های عاملی متعدد تشکیل شده‌اند. این ساختار امکان بارگذاری هدفمند رادیوداروها، داروها و مواد کنتراست را همراه با فارماکوکینتیک قابل پیش‌بینی فراهم می‌کند. این فناوری از نخستین ساختارهای شاخه‌دار معرفی‌شده در دهه ۱۹۷۰ تا توسعه دندریمرهای PAMAM در سال ۱۹۸۵، به نانوپلتفرم‌های پیشرفته ترانوستیک برای حمل هم‌زمان رادیونوکلئیدها، لیگاندهای هدفمند، داروها و عوامل تصویربرداری PET و SPECT تکامل یافته است.
دکتر کلوندی با بیان اینکه نسل دندریمرها نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد آن‌ها دارد، خاطرنشان کرد: اندازه، تعداد گروه‌های عاملی، ظرفیت حمل و ویژگی‌های فارماکوکینتیکی این نانوحامل‌ها به نسل آن‌ها وابسته است؛ ازاین‌رو انتخاب نسل مناسب باید با ایجاد تعادل میان افزایش زمان گردش خون، تجمع مؤثر در بافت هدف و کاهش خطر سمیت ناشی از بار مثبت سطحی انجام شود.
وی ادامه داد: انواع مختلف دندریمرها از جمله PAMAM، PPI، نمونه‌های PEGylated و پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر، هر یک ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند و انتخاب آن‌ها باید بر اساس شاخص‌هایی مانند پایداری رادیوشیمیایی، زیست‌سازگاری، زمان گردش خون، سمیت و مسیر دفع صورت گیرد.
دستیار تخصصی گروه داروسازی هسته‌ای دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران تصریح کرد: ساختار یکنواخت، هدف‌گیری چندظرفیتی، تقویت سیگنال رادیونوکلئیدی، امکان حمل هم‌زمان عوامل درمانی و قابلیت تنظیم دقیق فارماکوکینتیک، دندریمرها را به یکی از ایده‌آل‌ترین بسترها برای توسعه تصویربرداری مولکولی و سامانه‌های ترانوستیک PET و SPECT تبدیل کرده است.
وی همچنین انتخاب رادیونوکلئید مناسب را یکی از تفاوت‌های اساسی دندریمرها با رادیوداروهای کوچک دانست و افزود: انتخاب صحیح رادیونوکلئید، نقش مهمی در افزایش کارایی تصویربرداری، بهبود هدف‌گیری و کاهش عوارض ناخواسته دارد.
دکتر کلوندی در پایان با اشاره به آینده این فناوری گفت: روند توسعه دندریمرها به سمت طراحی نانوپروب‌های هوشمند، پاسخ‌گو به محرک‌های زیستی و زیست‌تخریب‌پذیر در حرکت است. بهره‌گیری از هوش مصنوعی، ادغام با تصویربرداری چندوجهی، ژن‌درمانی و پزشکی دقیق، افق‌های جدیدی را پیش روی رادیوداروهای ترانوستیک گشوده و دندریمرها را به یکی از امیدوارکننده‌ترین فناوری‌ها برای آینده پزشکی هسته‌ای و پزشکی شخصی‌سازی‌شده تبدیل کرده است.