به گزارش روابط‌عمومی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ژورنال کلاب این هفته گروه اقتصاد و مدیریت ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ با ارائه دکتر پریسا رسولیان عضو هیئت‌علمی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران و با موضوع "واکاوی چالش های نظام حکمرانی داروی ایران" در دانشکده داروسازی برگزار شد.
بر اساس پژوهش انجام شده، امضاهای طلایی و فرآیندهای شخص‌محور در سازمان غذا و دارو، ناکارآمدی تنظیم‌گری، تداخل وظایف حاکمیتی و غیرحاکمیتی، ضعف سیاست‌گذاری کلان، تزاحم و خلأهای قانونی، موانع توسعه و نوآوری داروهای جدید، بحران تأمین مالی زنجیره دارو و ضعف سازوکارهای نظارتی از مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده در نظام حکمرانی داروی ایران هستند.
در ادامه این پژوهش، با عبور از مرحله شناسایی مشکلات و با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتب علت و معلولی، معماری سازوکار ساختاری لایه ای از چالش‌های حکمرانی صنعت دارو ارایه شد.

بر اساس این تحلیل، ضعف در ساختار و  سیاست‌گذاری کلان حوزه دارو به‌عنوان ریشه‌ای‌ترین چالش شناسایی شد. در سطح دوم، تداخل وظایف حاکمیتی و غیرحاکمیتی سازمان غذا و دارو، ناکارآمدی تنظیم‌گری صنعت دارو و تزاحم و خلأ قوانین و مقررات قرار گرفتند. ضعف سیاست‌گذاری در حوزه ثروت‌آفرینی و تزاحمات قانونی در سطح سوم و موانع توسعه و نوآوری و بحران تأمین مالی زنجیره دارو در سطح چهارم قرار گرفتند.
دکتر رسولیان بر ضرورت شفاف‌سازی فرآیندهای صدور مجوز و افزایش پاسخگویی تأکید کرد و گفت حتی در شرایطی که فرآیندها به‌صورت سامانه‌ای و اتوماسیون انجام می‌شوند، بدون ایجاد شفافیت و پاسخگویی مؤثر، امکان تداوم فرآیندهای شخص‌محور در عرصه های مختلف صدور مجوز، تولید، تامین، توزیع، تجویز و فروش وجود دارد.
وی همچنین بر تفکیک روشن وظایف حاکمیتی و غیرحاکمیتی سازمان غذا و دارو تأکید کرد و اصلاح این ساختار را یکی از اقدامات اساسی در مسیر بهبود حکمرانی نظام دارویی دانست.
نقشه راه اصلاحات؛ از بازنگری قوانین تا تقویت نوآوری
در ادامه این نشست، با استفاده از ماتریس اولویت‌بندی استراتژیک MICMAC، نقشه راه اصلاحات در سطوح ساختاری، تقنینی، فرآیندی و توسعه صنعتی ارائه شد.
از جمله پیشنهادهای مطرح‌شده در سطح ساختاری و تقنینی، بازتعریف وظایف سازمان غذا و دارو و تمرکز آن بر تنظیم‌گری، برون‌سپاری وظایف تأمین و تصدی‌گری به وزارت صنعت، معدن و تجارت یا بخش دولتی دیگر یا بخش خصوصی، بازنگری قوانین فرسوده متناسب با تحولات فناوری‌های زیستی و تدوین سازوکارهای مستقل برای مدیریت تعارض منافع در نظام دارویی بود.
همچنین بر ایجاد سازوکارهای نهادی برای اشتراک داده میان اندیشکده‌ها، وزارت بهداشت و صنایع نوآور به‌منظور کاهش بخشی‌نگری و تقویت مشارکت میان ذی‌نفعان تأکید شد.
اصلاح نظارت و حمایت هدفمند از نوآوری
در سطح فرآیندی و توسعه صنعتی نیز، اصلاح سازوکارهای نظارتی و تقویت استقلال نهادهای نظارتی، افزایش شفافیت و ایجاد سامانه‌های یکپارچه برای کاهش دخالت انسانی و سلیقه‌ای در فرآیند صدور مجوزها از جمله راهکارهای پیشنهادی بود.
در حوزه نوآوری نیز بر اجرای دقیق ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانش‌بنیان و استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای ترغیب شرکت‌ها به توسعه داروهای پیشرفته و ثبت اختراع تأکید شد.
دکتر رسولیان در جمع‌بندی این بحث تأکید کرد که تزریق منابع مالی به سطوح بالای نظام دارویی بدون اصلاح ساختارهای زیرین، می‌تواند به اتلاف سرمایه منجر شود و اصلاحات باید به‌صورت ساختاری و سلسله‌مراتبی دنبال شود.
حرکت از نظام تأمین گر به صنعت ثروت‌آفرین با تقسیم نهادی شفاف در تنظیم گری، تامین و نظارت برآیند مباحث مطرح‌شده در این ژورنال‌کلاب بود که ضرورت تغییر رویکرد در نظام دارویی کشور را یادآوری می کرد. به‌گونه‌ای که نظام دارویی از یک بخش صرفاً هزینه‌بر و تأمین‌گر، به صنعتی ثروت‌آفرین، نوآور و مبتنی بر فناوری تبدیل شود.