به گزارش روابط‌عمومی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران، ژورنال‌کلاب گروه اقتصاد و مدیریت دارو، 4 خردادماه ۱۴۰۵ با ارائه دکتر محدثه ساسانی دستیار تخصصی این گروه، با عنوان«تحلیل SWOT زنجیره تأمین دارو با رویکرد SPDU در جنگ تحمیلی رمضان» و با  راهنمایی استاد عباس کبریایی زاده برگزار شد.

در این ژورنال‌کلاب ابعاد مختلف زنجیره تأمین داروی کشور در شرایط بحران و جنگ، با بهره‌گیری از مدل تحلیلی SPDU شامل چهار محور اصلی انتخاب دارو (Selection)، تأمین و خرید (Procurement)، توزیع (Distribution) و مصرف (Use) مورد واکاوی قرار گرفت. این چارچوب تحلیلی با تمرکز بر اجزای کلیدی نظام دارویی، بستری برای ارزیابی دقیق و ساختارمند نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای موجود در هر بخش از چرخه تأمین دارو فراهم می‌کند.

در آغاز نشست، مهم‌ترین مؤلفه‌های هر یک از چهار حوزه این مدل تشریح و جایگاه آن‌ها در تضمین دسترسی مستمر، عادلانه، ایمن و اثربخش به دارو مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه، تحلیل SWOT زنجیره تأمین دارو در بستر بحران جنگ رمضان ارائه شد که بر اساس آن، ظرفیت بالای تولید داخلی دارو و مواد اولیه، گستردگی شبکه توزیع مویرگی، حضور فعال شرکت‌های دانش‌بنیان، برخورداری از نیروی انسانی متخصص، پوشش فراگیر بیمه‌ای و تجربه انباشته کشور در مدیریت بحران، به‌عنوان مهم‌ترین مزیت‌ها و نقاط قوت نظام دارویی کشور شناسایی شدند.

در مقابل، عواملی همچون نوسانات ارزی، دشواری‌های نقل‌وانتقال مالی، محدودیت‌های نقدینگی، ناکارآمدی برخی سازوکارهای خرید راهبردی، فرسودگی بخشی از زیرساخت‌ها، چالش‌های موجود در حوزه حکمرانی و بی‌ثباتی برخی سیاست‌های اقتصادی، از مهم‌ترین نقاط ضعف این زنجیره معرفی شدند. همچنین توسعه همکاری با کشورهای همسو، بهره‌گیری از ارزهای جایگزین دلار، گسترش بازارهای صادراتی منطقه‌ای و توسعه فناوری‌های بومی و داخلی، از جمله ظرفیت‌ها و فرصت‌های پیش‌روی نظام دارویی کشور ارزیابی شد. در عین حال، اختلالات زنجیره تأمین جهانی، محدودیت‌های حمل‌ونقل و مبادلات مالی بین‌المللی، وابستگی برخی اقلام حیاتی و راهبردی به واردات، و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های لجستیکی و ارتباطی، به‌عنوان مهم‌ترین تهدیدهای مؤثر بر پایداری زنجیره تأمین دارو مورد توجه قرار گرفتند.

در بخش دیگری از این ارائه، با هدف بهره‌گیری از تجارب جهانی و استخراج درس‌آموخته‌های کاربردی، تجربه کشورهای روسیه و اوکراین در مدیریت زنجیره تأمین دارو طی شرایط جنگی مورد تحلیل قرار گرفت. تجربه اوکراین بر ضرورت بازنگری مستمر فهرست داروهای ضروری، استفاده از سامانه‌های دیجیتال در مدیریت موجودی و تدارکات، تسهیل فرآیندهای واردات، توزیع غیرمتمرکز انبارها، توسعه نسخه‌نویسی الکترونیک، گسترش تله‌مدیسین و استفاده از ظرفیت شبکه‌های داوطلب مردمی تأکید داشت. در سوی دیگر، تجربه روسیه نشان داد که افزایش استقلال دارویی از طریق توسعه تولید داخلی، بهره‌گیری از واردات موازی، ایجاد مسیرهای جایگزین مالی و تجاری، حمایت هدفمند از صنایع دارویی و اعمال مدیریت متمرکز دولتی، می‌تواند نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین دارو در برابر تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی ایفا کند.

در جمع‌بندی این نشست تأکید شد که پایداری و امنیت زنجیره تأمین دارو در شرایط بحرانی، صرفاً وابسته به توان تولید داخلی نیست، بلکه حاصل عملکرد هماهنگ و یکپارچه چهار حوزه انتخاب، تأمین، توزیع و مصرف دارو است. همچنین تجربه بحران‌های اخیر و بررسی نمونه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که توسعه سامانه‌های اطلاعاتی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین، تقویت خریدهای راهبردی، حمایت از تولید داخلی، مدیریت ذخایر راهبردی، استقرار حکمرانی یکپارچه و اصلاح الگوهای مصرف دارو، از مهم‌ترین پیش‌نیازهای ارتقای تاب‌آوری و تضمین امنیت دارویی کشور در مواجهه با بحران‌های آینده به شمار می‌آیند.